على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3458
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دور كرده و قشر برگرفته . مقص ( meqass ) ا . ع . مقراض و كازود . ج : مقاص . مقص ( moqess ) ص . ع . شاة مقص : گوسپندى كه آبستنى آن پيدا گردد . و كذلك فرس مقص . ج : مقاص . مقصال ( meqs l ) ص . ع . سيف مقصال : شمشير بران . و لسان مقصال : زبان تيز گويا . مقصان ( meqass ne ) ا . ع . به صيغه تثنيه : دو شاخه كازود . مقصب ( moqassab ) ص . ع . شعر مقصب : موى مرغول و پيچان . مقصب ( moqasseb ) ا . ع . كسى كه محافظت مىكند قصب السبق را . و شيرى كه بر آن كفك و سرشير ستبر شده باشد . مقصبة ( maqsabat ) ص . ع . ارض مقصبة : زمينى كه در آن كلك و نى بسيار باشد . مقصد ( maqsad ) ا . ع . قصد و آهنك و نيت و موضع قصد . ج : مقاصد . مقصد ( maqsad ) م . ع . قصد قصدا و مقصدا . ر . قصد . مقصد ( maqsad ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مقصود و دايا و دايه و مراد و نيت . و آهنك . و خواهش و آرزو و غرض . و قصد . و عزيمت و محل و موضع قصد و محل اراده . مقصد ( maqsed ) ا . ع . موضع قصد . ج : مقاصد . مقصد ( moqsad ) ا . ع . آنكه بيمار شود و زود بميرد . مقصد ( moqassad ) ا . ع . مرد ميانه در فربهى و لاغرى . مقصدة ( maqsadat ) ا . ع . زن كلان جثه تمام خلقت شگفت آورنده و خوشآيند . و زن مايل بكوتاهى . مقصدة ( moqassadat ) ا . ع . يك قسم داغى كه بر گوش شتر نهند . مقصدگاه ( maqsad - g h ) ا . پ . جايى كه اراده رفتن به آن و يا ماندن در آن را مىكنند . مقصر ( maqsar ) و ( maqser ) ا . ع . شبانگاه و آميزش تاريكى و روشنايى شبانگاه و آخر شبانگاه . ج : مقاصر و مقاصير . مقصر ( maqser ) ص . ع . كمتر . و گناهكار . و ناتمام و كوتاهتر . و رضى فلان بمقصر مما كان يحاول اى بدون ما كان يطلب . مقصر ( moqser ) ص . ع . نعجة مقصر : ميش كهنسال . و كذلك : معز مقصر . و ماء مقصر : آبى كه شتران در حول و حوش آن چرا كنند . و آب دوردست از چراگاه . و آب سرد . مقصر ( moqassar ) ص . ع . كوتاهى كرده و ناتمام و سستى كردهء در كار . مقصر ( moqasser ) ص . ع . آنكه در كار سستى مىكند و باز مىايستد در كارى . و آنكه كوتاه مىكند موى را . ج : مقصرون . قوله تعالى : مُحَلِّقِينَ رُؤُسَكُمْ وَ مُقَصِّرِينَ . و نيز مقصر : گازر . مقصر ( moqasser ) ص . پ . مأخوذ از تازى - كوتاهىكننده و تقصيردار و گناهكار و آنكه در تكاليف خود سستى و كوتاهى مىكند . مقصرة ( maqsarat ) ا . ع . آميزش روشنايى و تاريكى و شبانگاه . ج : مقاصر و مقاصير . مقصرة ( meqsarat ) ا . ع . تختهء گازر . مقصرة ( moqassarat ) ص . ع . عنق مقصرة : گردنهاى شترانى كه در آنها داغ قصار باشد . مقصرون ( moqasseruna ) ص . ع . ج . مقصر . مقصرين ( moqasserin ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مردمان تقصيركار و گناهكار و مجرم . مقصص ( moqassas ) ص . ع . آنكه گيسوهاى وى بريده شده باشد . مقصع ( moqassa ' ) ص . ع . سيف مقصع : شمشير بران . مقصل ( meqsal ) ص . ع . سيف مقصل : شمشير بران . و لسان مقصل : زبان تيز گويا . مقصمل ( moqasmel ) ا . ع . شير بيشه . و شبان درشت عصا . مقصو ( maqsovv ) و مقصوة ( maqsovvat ) ص . ع . بريده گوش . يق : جمل مقصو و ناقة مقصوة . مقصود ( maqsud ) ص . ع . طلب شده و آهنك شده و قصد شده . مقصود ( maqsud ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مراد و نيت و خواهش و كام و كركام و آرزو و ريژو هموا . و غرض و آهنك و اراده و قصد و دايا و دايه و مطلوب . و مقصود كن فكان : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . مقصور ( maqsur ) ص . پ . مأخوذ از تازى - كوتاه و مختصر شده و كاسته شده و بازداشته شده . مقصورات ( maqsur t ) ع . ج . مقصورة . مقصورة ( maqsurat ) ص . ع . ناقة مقصورة على العيال : ماده شترى كه وى را نگاه مىدارند تا شير وى را بنوشند .